“Engelli Olimpiyat Oyunları” olarak kullanılan Paralimpik (Paralympic) sözcüğü, Yunanca “Para” (yanında) ve “Olimpik” kelimelerinden türetilmiştir; paralimpik oyunların, olimpiyatlar ile paralel şekilde düzenlendiği ve ikisinin yan yana var olduğu anlamına gelir. Engelli sporcular için spor aktiviteleri, 100 yıldan fazla bir geçmişe sahiptir. Ancak bu organizasyonun daha geniş çapta kabul görmesi II. Dünya Savaşı’nın sonrasını buldu. Bu ilginin artış nedeni; savaş esnasında yaralanan gazilerin çoğalması ve savaştan olumsuz etkilenen sivillere psikolojik destek ihtiyacının doğması şeklinde açıklanabilir. İngiliz Hükümeti’nin 1944 yılındaki talebi ile Dr. Ludwig Guttmann, İngiltere’deki Stoke Mandeville Hastanesi’nde omurilik felçliler için bir merkez açtı. Zamanla rehabilitasyon için yapılan spor, eğlence için yapılan spora, sonrasında da rekabetçi spora dönüştü. Dr.Guttmann, 29 Temmuz 1948 tarihinde, 1948 Londra Olimpiyat Oyunları açılış gününde, tekerlekli sandalyedeki atletler için ilk yarışmayı düzenledi ve paralimpik tarihinde bir kilometre taşı olan Stoke Mandeville Oyunları ismini verdi.

Bu oyunlarda 16 kadın ve erkek askeri personel, “okçuluk” yarışmalarında yer aldı. 1952 yılında da Hollandalı gazilerin oyunlara katılması ile Uluslararası Stoke Mandeville Oyunları başlatılmış oldu. Bu oyunlara; İtalya’nın başkenti Roma’da, 1960 yılın-da, 23 ülkeden 400 atletin katıldığı organizasyonda "Paralimpik Oyunlar" adı verildi. O zamandan bu yana da dört yılda bir düzenleniyor.

Tokyo 2020 Paralimpik Oyunları, 22 branşta 539 madalya etkinliğinde, toplam 4 bin 500 sporcu yarışmalara katılacak. Badminton ve taekwondo branşları ilk kez Tokyo Paralimpik Oyunları’nda yer alacak.

Tokyo 2020 Paralimpik Oyunları Logosu

Tokyo 2020 için aday olan 4 logo arasında seçilen logoyu Japon sanatçı Asao Tokolo tasarladı.


14,599 adayın yarıştığı seçimde kazanan logo ''farklılıkların birlik içinde yarına ulaşmasını'' sembolize ediyor.

Maskot

Tokyo 2020 Paralimpik Maskotu “Someity”, bir kiraz çiçeği çeşidi olan “someiyoshino” kelimesi ile Ingilizce “so mighty” çok güçlü ifadesinden türetilmiştir. Tokyo 2020 Paralimpik Maskot; havalı, taktiksel hisleri kuvvetli ve doğaüstü güçleri olan, onurlu bir duruşa sahip, doğayı ve yaşamı seven sıcak kalpli olarak nitelendiriliyor.

Maskot, okul çağındaki çocuklar tarafından belirlendi; Tokyo`da 16 bin 769 okul, 205 bin 755 sınıfın katılımıyla 3 farklı set oylandı. Seçilen set, toplamda 109 bin oy alarak birinciliği elde etti. Oylama, Tokyo okullarının genelinde bulunan "Yoi Don!" (Hazır Ol!) isimli bir eğitim programı üzerinden gerçekleşti. Öğrenciler sınıflarda konuyla alakalı tartışarak bir karara vardı. Olimpiyat ve paralimpik oyunları ve kültürleri ile ilgili bilgi edindiler.

Madalya

Tokyo 2020 Paralimpik Oyunları'nda sporculara verilecek madalyaların üretiminde; atılan veya kullanılmayan elektronik cihazlardan toplanan metaller kullanıldı. Madalyaların diğer önemli özelliği ise ilk kez Tokyo 2020'de görme engellilerin düşünülerek tasarlanmış olmasıdır. Madalyaların yan düzeyinde dairesel bir girinti yapılarak altın madalya da bir, gümüş madalya da iki, bronz madalya da ise üç dairesel girinti yapılmıştır. Bu sayede de madalya türleri dokunularak ayırt edilebilmektedir.

  • Roma 1960 ile start alan paralimpik oyunlarına Türkiye ilk kez 1992 yılında katıldı.
  • Barselona 1992 Mehmet Gürkan, paralimpik oyunlarında ülkemizi temsil eden ilk sporcu oldu (yüzme).
  • Atina 2004 Korhan Yamaç, Paralimpik tarihinde ilk madalyamızı kazandı. Yamaç, atıcılıkta 1 altın ve 1 bronz madalya kazanarak ilke imza attı. Atıcılık, halter, atletizm ve masa tenisi ilk kez temsil edildiğimiz dallar oldu. Neslihan Kavas ülkemizi temsil eden ilk kadın sporcu oldu (masa tenisi).
  • Pekin 2008 Kadınlarda; Gizem Girişmen okçulukta altın madalyayı ve masa tenisinde Neslihan Kavas ilk bronz madalyayı kazanarak, paralimpik oyunları tarihimize adlarını yazdırdılar. Okçuluk, judo ve tekerlekli sandalye tenis; ilk kez temsil edildiğimiz dallar oldu.
  • Londra 2012 67 sporcu ile katıldığımız Londra Paralimpik Oyunları'nda ilk kez takım sporlarında yer aldık (tekerlekli sandalye basketbol, Goalball, B1 futbol). Londra 2012 madalya sayısı olarak en fazla madalya kazandığımız paralimpik oyunları oldu.
  • Rio 2016 Rio 2016 Paralimpik Oyunları, 11 branşta 79 sporcu ile tarihimizin en yüksek katılımının gerçekleştirildiği oyunlar oldu. Goalball kadınlar ve tekerlekli sandalye tenis kadınlarda ilk kez temsil edildik. Rio 2016, 9 madalya ile en fazla altın madalya kazandığımız paralimpik oyunlar olarak tarihe geçti.

Branşlarda Yıllara Göre Katılım

Barcelona 1992’de ilk kez katıldığımız paralimpik oyunlarında bu güne dek 11 branşta temsil edildik. 6 kez temsil edildiğimiz yüzmenin ardından atıcılık, atletizm, halter ve masa tenisi (4) en fazla temsil edildiğimiz branşlar oldu.

Yıllara Göre Branş ve sporcu sayısı

Rio 2016 branş ve sporcu sayısı olarak en fazla sayıya ulaştığımız paralimpik oyunlar oldu.


Cinsiyete Göre Katılım

Yıllara Göre Madalya Sayısı

Paralimpik oyunlarda yıllara göre katılım oranımız arttığı gibi madalya sayımız da arttı. Özellikle paralimpik oyunlarının son 2 organizasyonunda; takım sporlarındaki artan katılımımız bu artışta etkili oldu. (Goalball, tekerlekli sandalye basketbol, B1 futbol)

Branşlara Göre Madalya Sayısı


Türkiye, paralimpik oyunları tarihinde katıldığı 11 branştan 7'sinde madalya kazandı. Toplam madalya sayısında masa tenisi ilk sırayı alırken, halter en fazla altın madalya kazandığımız branş oldu.

Cinsiyete Göre Madalya

Katılım sayısına bakıldığında kadın sporcularımızın katılımı erkek sporcularımıza oranla daha düşük olmasına rağmen, kadın sporcularımızın daha fazla madalya aldığı görülmektedir.